ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਇਕ ਸੂਬੇ ਚ 609 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਮਸਜਿਦ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਪਹੀਏ ਦੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ‘ਤੇ ਅਸਲ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਸਜਿਦ ਨੂੰ ਪਹੀਏ ਵਾਲੀ ਗੱਡੀ ‘ਤੇ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਵੇਖ ਕੇ ਹਰ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਹਸਨਕੀਫ ਨਾਮਕ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 1700 ਟਨ ਭਾਰ ਵਾਲੀ ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਥੇ ਨਵਾਂ ਡੈਮ ਬਣਨ ਕਾਰਨ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਇਸ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੋਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਿਫਟ ਕਰਕੇ ਬਚਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਹਸਨਕੀਫ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਸਜਿਦ ਨੂੰ ਟਾਈਗ੍ਰਿਸ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿਚ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੂਬਾਈ ਹਾਈਡ੍ਰੌਲਿਕ ਕਰਵ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੇ ਜਨਰਲ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ‘ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਦਰਅਸਲ, ਤੁਰਕੀ ਦਾ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹਸਨਕੀਫ ਜਲਦੀ ਹੀ ਡੁੱਬਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਐਲੀਸੂ ਡੈਮ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਨਾਲ 12 ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਵੇਗਾ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਹਿਰ ਹੁਣ ਸੁੰਨਸਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਡੈਮ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਨ 80 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਬੇਘਰ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਦੱਖਣੀ ਤੁਰਕੀ ਚ ਟਾਈਗਰਿਸ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਬਸਤੀਆਂ ਚੋਂ ਇਕ ਹੈ। ਐਲੀਸੂ ਡੈਮ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਤੁਰਕੀ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਡੈਮ ਹੋਵੇਗਾ।
